Erdarak, lurraldetasuna eta hizkuntza legedia: behetik gorako Europako hizkuntza politika eraikitzeko hiru oinarri

piano coordinato di azione diverse, che hanno per obbiettivo la distruzione dei fondamenti essenziali della vita dei gruppi nazionali, nel disegno di annientamento di questi gruppi attraverso la disintegrazione delle loro istituzioni politiche e sociali, della cultura, della lingua, del sentimento nazionale, della religione, dell'esistenza economica dei gruppi medesimi...

Hizkuntza uniformizazioaren adibidetzat hartzen dute Frantzian Borbondarrek hasi eta Iraultzak garatu zuen politika Katalunian, beti ere uniformizazio kultural eta linguistikoa helburu. Gauza bera esan daiteke, Frantziaren menpeko gainerako herriek bizitutakoaz, tartean, bistan da, Euskal Herria

honelako aldaketa batek milioika hiztun baztertzen zituena, ez zuen aparteko arazorik sortu Frantziako hiztun frantsesen multzoan, itxura denez, honelako bereizkeria eta bazterketa ontzat ematen dituzte. Egileek bere buruari galdetzen diote zer gertatuko zatekeen “"Frantziako Errepublikaren erlijioa katolizismoa da" idatzi izan balute

Berdintasuna aitzakia hartuta eraikitako diskurtsoaren gaiztoa azpimarratzen dute. Hiritarren eskubide berdintasuna edo uniformizazioaren onura aldarrikatzearen muinean endofobia eta arrazismoa ikusten dituzte, besteak beste herritarren izate berezia edo komunitateena ukatzen baitute balizko onuren aitzakian

Turkiari heriotz zigorra indargabetzea eskatzen baldin bazaio ere Frantziari ez zaio eskatzen bere herrien gainean jarritan daukan heriotz zigorra bertan behera uztea. Askatasunez mugitzeko eskubidea aldarrikatzen bada ere eremu administratibo batetik bestera doan hiztun batek, nahiz eta bere hizkuntzaren eremuaren barruan izan eskubideak galtzen ditu

Hizkuntza eskubieen ikuspegitik, berriz, hizkuntzek bizirik iraun dezaten ezinbestekoa ikusten dute denek eskubide berak izatea, besteak beste, etorkizuna ziurtatua izatea, seme-alabak bere hizkuntza eta kulturan hezi ahal izatea

Hizkuntza bat hartu behar baldin bada “"neutraltzat" hizkuntza hori nazioaz gaindiko harremanetarako egokitzea proposatzen du, ortografia, lexikoa eta esapideak horretarako egokituz. Basic English delakoa egoki ikusten du horretarako

Oharra: Honakoa bi irakasleok Andorran 2001eko azaroan egin zen Hizkuntza Plangintzari buruzko nazioarteko kongresuan emandako hitzaldiaren laburpena da. Hitzaldiaren izenburua “"Al·loglotisme, territorialitat i "ius linguae": tres eixos per vertebrar una política lingüística europea top-down"

HITZAURREA

Hitzaldia abiatzeko Yzaguirre eta Gelpík bere buruari Europa mailan gutxiengoak errespetatu eta babestuko dituen hizkuntza politika baten beharrik badagoen galdetu zioten. Galderari erantzuna ere berehala eman zioten, hau da, Maastricht-eko itunaren edukiak gauzatu behar baldin badira eta aldi berean Europak berez duen hizkuntza eta kultura aniztasuna galera berririk eragin gabe gorde nahi baldin badira ezinbestekotzat jotzen dute kontinente mailan lan zorrotz eta orekatzailea egin beharra, eta hori Europa osoa hartzen duen eta estatuak gainditzen dituen politika baten bitartez soilik egin daitekeela deritzote. Are gehiago, gaur egun indarrean dauden zenbait hizkuntza politika genozidatzat jotzen dute eta horiek gainditzeko ikusten dute Europa mailako politika baten beharra. Maastricht-eko hitzarmenetik, besteak beste, honakoak azpimarratzen dituzte:

  • · Europako herrien arteko elkartasuna handitu nahia, bere historia, kultura eta tradizioekiko errespetuan oinarrituz.
  • · Ekonomia alorreko aurrerapenak parez-pare beste alor batzuetako aurrerapenez lagundurik joatea ahalbideratuko duten politikak garatuz.
  • · Europa mailako hiritartasuna sortzeko prestutasuna, Herri bakoitzak duenaren gainetik.
  • · Europako herrien arteko lotura lotura gero eta estuagoa izango duen Europa eraikitzeko prest, non erabakiak herritarrengandik ahalik eta hurbilen hartuko diren.

(Maastricht-eko hitzarmenaren atarikoan)

Hizkuntzaren auzia Europaren eremu desberdinetan

Europako hiztun gehienak egoera honetan lehenetsitako hizkuntzen hiztunak direnez, hizlariek, hortxe ikusten dute arazoaren muina, izan ere, gehiengo horrek ontzat ematen du hizkuntza bereizkeria. Gertaera hau, esaterako, beste garai batzutan esklabutzarekin gertatutakoaren parean ikusten du. Dena den, egoera honen mutur bat eta bestearen artean egoera oso desberdinak daudela deritzo, hots batzuk genozidak direla argi eta garbi eta beste batzuk, berriz, aniztasuna normalizatu beharra ontzat ematen dutela.

Beren ustez, ordea, auzia estatuaren mugen barruan uztea oker larria da. Edo bestela esanda, arazoa Europa mailan konpondu beharra agerian jartzen duten hainbat egoera dago:

  • · Europan hainbat komunitate bi estatutan banatuta daude eta batean eta bestean desberdinak dira sustapen-bazterketa mailak.
  • · Estatu bakar baten menpe egon eta jazarpena bizi duten hizkuntzen auzian "“etxe barruko auzietan ez parte hartzeko" jarrera babes eta laguntza ukazio nabarmena da.
  • · Bada hainbat egoera Europa mailan erantzun beharra eskatzen dutenak hizkuntza hazkunde eusgarria egin ahal izateko, Batasunetik kanpoko inmigrazioa eta ijitoen auzia esaterako (Europan egungo txostenen arabera 40M ijito bizi da sakabanaturik).

HIZKUNTZA JAZARPENA GENOZIDIOA DA

Hizkuntza jazarpena zer den azaltzeko honako definizio honi lotzen zaizkio:

  • il genocidio è linguistico, culturale, sociale e non fisico. Ma è sempre genocidio. Ai sensi almeno di quanto dichia nella decisione dell'ONU del 13 dicembre 1946, dove si enuncia chiaramente che questo crimine nonè soltanto la distruzione fisica di un gruppo umano o di una nazione ma ogni "piano coordinato di azione diverse, che hanno per obbiettivo la distruzione dei fondamenti essenziali della vita dei gruppi nazionali, nel disegno di annientamento di questi gruppi attraverso la disintegrazione delle loro istituzioni politiche e sociali, della cultura, della lingua, del sentimento nazionale, della religione, dell'esistenza economica dei gruppi medesimi..." (Salvi 1975, pàg. 78)

Genoziodio egoera batek atzetik propio prestatutako plangintza bat eskatzen duenez, hizlariek onartzen dute sarritan ez dela erraza izaten hori demostratzea, baina Europan eta Frantzia nahiz Espainian bereziki politika genozidak garatu direla diote:

Y, al principio -que desde el siglo XVII había presidido explícitamente las liquidaciones de las guerras religiosas entre Reforma y Contrarreforma- Cujus regio, ejus religio, según el cual la religión del Príncipe se convertía en la religión del país, y que había hecho, de grado o por la fuerza, que tantas poblaciones fuesen religiosamente homogéneas, se le sustituyó -o añadió- el que implícitamente inspiró a tantos políticos, y que podemos formular así: Cujus regio, ejus lingua, según el cual la lengua del Príncipe se convierte en la lengua del país. Fueron muchos los Estados que en virtud de este principio practicaron una política resueltamente asimilacionista con respecto a sus minorías, y tendente a hacerles abandonar su lengua étnica en provecho de la lengua nacional. (Breton 1979, pàg. 88)

Egoera horiek askotan komunitateak ezkutatzea eragiten duela gauza jakina da:

  • En Espagne, il y a deux ans à peine, les sources officielles ne mentionnaient que 250.000 Gitans. Du jour où l'Etat leur a donné la liberté d'expression culturelle, le chiffre -toujours officiel- est passé très rapidement à 600.000 (Gila 1994, pà g. 18)

Hizkuntza uniformizazioaren adibidetzat hartzen dute Frantzian Borbondarrek hasi eta Iraultzak garatu zuen politika Katalunian, beti ere uniformizazio kultural eta linguistikoa helburu. Gauza bera esan daiteke, Frantziaren menpeko gainerako herriek bizitutakoaz, tartean, bistan da, Euskal Herria.

  • Un rapport de Talleyrand a l'Assemblea constituent (setembre de 1791) estableix que "il est important, pour le maintient de l'égalité réelle, que le langage cesse de séparer les hommes en deux classes", (Marcellesi 1975, pàg. 18)

Aurreko horretan, esaterako, bi giza multzo aipatzeak bereizkeria agerian jartzen duela deritzote.

  • Language shift and loss are not inevitable processes, however. Minority groups can experience that shift towards the majority language does not always imply better chances for educational achievements and upward social mobility. A group may "give away" its language without getting social-economic advantages in return. It is no longer discriminated against because of language, but because of colour, culture, etc. (Appel 1987, pàg. 45)
  • En el terreno del francés nacional, el aparato ideológico del Estado escolar, resultado de encarnizadas luchas sociales, ha organizado la práctica institucional de la lengua nacional de modo que el principio fundamental de igualdad lingüística se halla íntimamente combatido por principios y efectos confusos de desigualdad. El derecho reconocido por el Estado a los ciudadanos franceses a practicar el francés sin distinción de clases sociales es acompañado por modalidades que han canalizado invisiblemente, en provecho de las clases dirigentes de la burguesía moderna, las ventajas que la formación gramatical y cultural procuraba a la burguesía aristocrática (Balibar 1974, pàg. 167)

1992an onartutako hizkuntza gutxituen Eurogutunetik honakoa azpimarratu zuten:

  • Les parts es comprometen a eliminar, si encara no ho han fet, tota discriminació, exclusió, restricció o preferència injustificada que afectin l'ús d'una llengua regional o minoritària i tinguin per objecte descoratjar o posar en perill el seu manteniment o el seu desenvolupament... (CELRM 1992)

Frantziak Eurogutunaren aurrean izandako jarrera kritikatzen dute, izan ere, Gutunari aurre egiteko 1992an Frantziak bere Konstituzioan aldaketa esanguratsua egin zuen Frantsesa jarriaz Frantziako hizkuntza bakartzat eta horren bidez gainerako guztien erabilera ofiziala galaraziaz. Gertaera honek hizlariak hitzaldiaren hasieran esandakoa gogoratzera daramatza. Hau da, honelako aldaketa batek milioika hiztun baztertzen zituena, ez zuen aparteko arazorik sortu Frantziako hiztun frantsesen multzoan, itxura denez, honelako bereizkeria eta bazterketa ontzat ematen dituzte. Egileek bere buruari galdetzen diote zer gertatuko zatekeen “"Frantziako Errepublikaren erlijioa katolizismoa da" idatzi izan balute.

Frantziaz gain, Espainiaren azken hogeitabost urtetako hizkuntza politikari errepaso zorrotza eman zioten. Besteak beste honakoak azpimarratu zituzten:

  • · 1978ko Konstituzioak Espainolaz gain hizkuntza gehiago badela eta babestu beharrekoak direla esan arren, oraindik zehaztu gabe dago zein diren hizkuntza horiek hainbat kasutan.
  • · Konstituzioak, halaber, galarazi egiten du bi komunitatek administratutako hizkuntzen alde administrazioen arteko elkarlana (Euskara eta katalanera)
  • · Administraziotik hizkuntzak zatitu eta bereizteko lan egin da (Valentzia)
  • · Katalaneraren alde jardun diren Valentziar ezagun zenbaitek ekintza terroristak nozitu dituzte.
  • · Demokraziaren garaian Estatuak parte hartu duen guztietan gaztelera ez den estatuko gainerako hizkuntzen garapena oztopatzeko izan da, eta ez du ezer egin gazteleradunen elebakartasun gotorra gainditzeko.

ENDOFOBIA

Endofobia tokiko aniztasunarekiko mezprezua eta gutxiestea direla diote hizlariek. Jarrera hori Europan oso errotuta dagoela deritzote eta hori arrazismoa bultzatzeko bidea dela ikusten dute. Ikuspegi horren arabera aniztasun erlijiosoa edo linguistikoa "“traizio" moduan ikusten da. Grezia eta Italian gertatzen dena jartzen dute horren adibide, izan ere, endofobia horretan hizkuntza eta kultura desberdintasuna dira adierazle.

Behin eta berriro aipatzen dute zeinen era leunez adierazten den endofobia, askotan ageriko irain edo gutxiespenik egin gabe

  • One isn't born with feelings of shame and a lack of self-confidence about one's language. Where do they come from? In virtually all cases, they are introduced by a more dominant culture, whose members stigmatize the people in such terms as stupid, lazy, and barbaric (often, despite the evidence of great artistic achievements in the people's past, as in the case of the Mayas and Aztecs), and their language as ignorant, backward, deformed, inadequate, or even (in the case of some missionaries) a creation of the devil. (Crystal 2000, pàg. 84)

Hona hizkuntzalari ezagun batek idatzi zuena:

  • En comparación con el francés el bretón es un instrumento tan tosco, tan poco útil, que ningún bretón sensato puede ni soñar en emplearlo de modo preferente. Es tanto como decir que la lámpara eléctrica oprime a la candela o a la antorcha; o tanto como lamentarse de que la cosechadora perjudica a la hoz (Meillet 1928, pàg. 178)

Egoera agerian jartzeko Katalunia eta Frantziako egoera parekatzen ditu. Beren hitzetan inmigrante baten integrazio adierazlea katalanez mintzatzea da Katalunian, Frantzian, berriz, endofobia, alegia bertako aniztasunaren ukazioa. Hona jatorri magrebiarra duen milintante sozialista baten iritzia:

Pregunta: A la différence de la France, de nombreux pays européens favorisent une intégration de type communautariste. La construction européenne ne risque-t-ell pas d'imposer ce modèle?
  • Resposta: Je suis européen, mais évidemment pas pour cette Europe qui entend déréglementer tout ce qui concern la solidarité collective mais prétend réglementer les droits des minorités. En réalité, cet acharnement à faire émerger les identités particulières vise à diviser pour mieux régner. Je soutiens le refus du gouvernement français d'adopter la Charte de protection des minorités et la Charte sur les langues régionales. En France, les minorités ça n'existe pas! Nous ne sommes pas une espèce menacée. Et si on se met à parler l'arabe ou le mandingue, le breton ou le corse, on fera exploser la communauté nationale. Enfin, la laïcité est une conquête fondamentale. Elle n'a jamais nié les identités individuelles, mais elle permet à chacun d'être libre de toute oppression.

Berdintasuna aitzakia hartuta eraikitako diskurtsoaren gaiztoa azpimarratzen dute. Hiritarren eskubide berdintasuna edo uniformizazioaren onura aldarrikatzearen muinean endofobia eta arrazismoa ikusten dituzte, besteak beste herritarren izate berezia edo komunitateena ukatzen baitute balizko onuren aitzakian.

HIZKUNTZA AUZIA BESTE ESPARRU BATZUTAN

Gaur egun Europako erakundeen funtzionamenduan ingelesa nagusi izateak eta aldi berean herrialde bakoitzeko ordezkariek bere hizkuntzan mintzatzeko duten borondate irmoak agerian jartzen du hizlariontzat Europa askorentzat ez dela helburu bere baitan, kontinente mailan nagusitzeko bide bat baizik. Horren adibide ingelesa, frantsesa edo alemaniera erabiltzeko eskubidea aldarrikatuz herrialde horietako ordezkariek esan eta idatzitako lekukotasun mordoa eskaini zuten. Guk hona Frantsesari dagokiona ekarri dugu:

  • During conversations with the Britsh Prime Minister in May 1971, before Great Britain joined the European Community in 1973, the former (George Pompidou) insisted on usign French as first working language in the future. The later (François Miterrand), addressing himself in a letter to the European Commission in June 1990, pleads for stricter respect of the use of French:
  • Une tendance existe aujourd'hui, dans certains services de la Commission, à convoquer des réunions d'experts appelés à ne travailler qu'en anglais, à diffuser appels d'offres, contract-types ou documents de travail rédigés exclusivement en anglais. De telles practiques ne sont pas admissibles, et la France continuera de s'y opposer. J'invite la Commission à un respect plus rigoureux des règles établies, notamment dans les domaines comme la recherche et le développement technologique, ou les relations extérieures de la Communauté, en particulier avec les pays de l'EUROPE Centrale et Orientale. (Labrie 1993: 144-145)
(Loos 2000, pàg. 43)

Hegemonia eskuratzeko indartsuenen ahalegin horrek hizkuntza kasten Europa sortzen duela deritzote. Hots, kasta pribilegiatukoak dira ingelesa lehen hizkuntzatzat dutenak (edo frantsesa, maila apalagoan), horren ondoren eliteak datoz (beste herrialdeetako hizkuntza jaso dutenak eta urte luzetako ahalegina egin dutenak hizkuntza hegemonikoak ikasteko. Hauen ondoan daude oinarrizko gaitasuna dutenak maila profesionalean.

Bestalde ageriko kontraesanak ikusten dituzte Europa mailan beste alor batzutan daraten politika eta hizkuntza alorrean daramatenaren artean. Turkiari heriotz zigorra indargabetzea eskatzen baldin bazaio ere Frantziari ez zaio eskatzen bere herrien gainean jarritan daukan heriotz zigorra bertan behera uztea. Askatasunez mugitzeko eskubidea aldarrikatzen bada ere eremu administratibo batetik bestera doan hiztun batek, nahiz eta bere hizkuntzaren eremuaren barruan izan eskubideak galtzen ditu (Okzitanierarekin gertatzen dena aipatzen dute, Aran bailarako herritarrak muga pasa eta Frantziako Okzitanian seme-alabak okzitanieraz eskolatzeko eskubidea galtzen duela salatuz). Era berean, parte hartze humanitarioa aldarrikatzen bada ere, ez da ezer egiten genozidio linguistikoa eteteko

Gertaera hauen ondoan, berriz, indartsuenaren baitan sortutako biktimismorako jarrera salatzen dute. Izan ere, nagusigoa galtzen dutenean biktimatzat agetzen baitira:

  • Con todo, no hay que ser ingenuos: la ocupación de nuevos espacios y ámbitos por parte de las lenguas minoritarias supondrá necesariamente el cese del predominio de la lengua dominante en esos espacios y los hablantes e instituciones que la promueven harán lo posible para no dejar esa posición predominante: nadie renuncia al dominio de buen grado. En estos casos hablarán de imposición y de violación de derechos. (Moreno 2000, pàg. 225)

HIZKUNTZAREN ALORREAN OREKATUA DEN BATASUNA POSIBLE AL DA?

Hirugarren milurtekoa eleaniztasunarena izan dadin hainbat lan lerro proposatzen dituzte:

  • · Mehatxupean dagoen ahalik eta hizkuntza gehien gordetzea
  • · Hizkuntza bakea indarrean jartzea, kolektibo hauei eskubideak onartuz eta indartzen lagunduz jazapena bizi izan dutenei.
  • · Hizkuntza hegemoniatasuna indargabetzea Komunitateko erakunde guztietan eta Batasuneko herrien arteko harremanetan, esaterako turismoa edo truke komertziala.
  • · Hizkuntza ukipen egoera parekideak sustatzea
  • · Eleaniztasuna sustatzea europarren artean etorkinekiko eta alderantziz.

HIZKUNTZAK GORDETZEA

Hizkuntzak gorde bai, baina zergatik. Zer dela eta hizkuntza hegemoniko batetako hiztun elebakar batek bere egin behar du helburu hori. Hizlariek Crystalen argudioak aipatzen dituzte:

  • Why should we care?
  • · Because we need diversity
  • · Because languages express identity
  • · Because languages are repositories of history
  • · Because languages contribute to the sum of human knowledge
  • · Because languages are interesting in themselves, (Crystal 2000, capítol 2)

Hizkuntza eskubieen ikuspegitik, berriz, hizkuntzek bizirik iraun dezaten ezinbestekoa ikusten dute denek eskubide berak izatea, besteak beste, etorkizuna ziurtatua izatea, seme-alabak bere hizkuntza eta kulturan hezi ahal izatea, horrek geroan mugarik eragin gabe, pertsona oso gisara hazi ahal izateko eta bere heredentzia kulturala jasotzea eragotzi gabe.

LURRALDETASUNA

Hizkuntza bakeak hizkuntza bakoitza lurralde eremu batean nagusi izatea eskatzen du. Horixe aldarrikatzen dute Hizkuntza eskubideen Deklarazio unibertsalak eta hizkuntza gutxituen gutunak. Hizkuntza eskubideen ikuspegitik lurraldetasunaren honako definizio hau ematen dute:

  • Esto significa que todas las lenguas de la CE deben ser reconocidas como oficiales y deben poder ser usadas en las relaciones de los ciudadanos con las instituciones comunitarias. Además, cada lengua gozaría de un territorio reconocido como espacio de expresión propio de la lengua en cuestión, donde se garantizaría su uso exclusivo en todas las funciones públicas y en la enseñanza. El respeto al derecho individual tiene tres ejes fundamentales: poder relacionarse en la lengua propia con las instituciones comunitarias, el derecho a usar la lengua propia en las relaciones interpersonales, y el derecho a usarla y de obtener traducción en caso de ser detenido, juzgado o estar sometido a un proceso penal. (Ramon 1994, pàgs. 165-6)

Are gehiago, mehatxupean dagoen hizkuntza batek kanpo eraginik gabeko inguru bat behar du. Hizlariek, desagertzear dagoen animalien babeserako egiten den bezala, hizkuntzekin ere antzekoa egitea proposatzen dute: lurralde eremu babestuak sortzea.

  • The geographical distribution of minority group members generally affects language maintenance and shift considerably. As long as they live concentrated in a certain area, minority groups have better chances of maintaining their language. (Appel 1987, pàg. 36)

ESKUBIDE BERDINAK, AUKERA ETA DESBERDINTASUNETAN ERE BERDIN

Egun indarrean dagoen hizkuntza kasten sistema gainditu beharrekoa dela aldarrikatzen dute, Europako herritar guztiek eskubide eta aukera berak izan behar dituztela aldarrikatzen dute. Eta horrek, besteak beste “"homo uniformis" deitzen dutena desagertzea eskatzen du, errotiko elebakarra den hori, berak egin ezin duena besteei eskatzen dien hori: hizkuntzaz aldatzea, alegia.

Nola gainditu ordea arazoa? Hizlariek aloglotismoa edo Batasunkide diren herriena ez den beste hizkuntza baten bitartez komunikatzea proposatzen dute, aldez aurretik solaskideen arteko desberdintasunak azpimarratuko ez dituena. Hizlariek diotenez ez da erraz halakorik egitea, baina zerbait pentsatu beharra ikusten dute barne oreka iraunkorra izango baldin bada. Arazo hori biderkatu egingo dela deritzote Batasunean herri gehiago sartzen den neurrian.

Hirugarren hizkuntza batean mintzatzeak konfliktorako aukerak murrizten duela deritzote eta munduan zehar esperientzia hori frogatu duten hainbat kasuren berri ematen dute, esaterako Indonesian Bahasarekin gertatutakoa.

  • Rather similar to the choice of a third language is the creation of a new language as a strategy of neutrality. This new language may be related to any of the languages involved in the interaction situation, but should not be identified whit it. A rather successful exemple of such a new language is Bahasa Indonesia, the official language of the Indonesian republic. Bahasa is now widely used, in addition to the many local languages of the individual islands and the ethnic groups, throughout the Indonesian archipelago. How did the Indonesian revolutionary government manage to impose Bahasa so successfully? Bahasa was developed from Malay (an Austronesian language), a lingua franca of the colonial and perhaps even pre-colonial period, which functioned as an auxiliar language at lower governmental levels during the Dutch period. It was promoted during the Japanese occupation of World War II and embraced by Sukarno during the struggle for independende as a symbol of national identity. The most important factor behind Bahasa as a fully-fleged lingua franca, however, Tanner (1967) claims, is the fact that it is not the language of any one prominent ethnic group. It is therefore a safe first choice in any conversation between two Indonesian. (Appel 1987, pàg. 134-5)

Hizkuntza bat hartu behar baldin bada “"neutraltzat" hizkuntza hori nazioaz gaindiko harremanetarako egokitzea proposatzen du, ortografia, lexikoa eta esapideak horretarako egokituz. Basic English delakoa egoki ikusten du horretarako. Besteak beste, ingelesek ere trebatu egin beharko luketelako.

IUS LINGUAE

“"Ius gentium" delakoak heredentzia bidezko herritarren eskubideak arautzen dituen bezala, hizlariek “"ius linguae" printzipioa indarrean jartzea proposatzen dute. Hots, hiritarrek dituzten eskubide guztiak edo horietako batzuk onartuak izateko tokiko hizkuntzan oinarrizko gaitasuna izatea.

Urrats hori garrantzitsutzat jotzen dute gaur egungo migrazio joerek eragiten dituzten hizkuntza heriotza eta hizkuntza ordezkapen prozesuak eteteko. Noski, menderatu beharreko hizkuntza tokikoak izan behar du eta ez estatu horretan nagusi denak. Hizlarien aburuz arau hori ez litzateke egun indarrean dagoen bestea baino baztertzaileagoa, izan ere, estatu askok herritartasuna eskuratzeko estatuko hizkuntza ofizialean gaitasuna agertzea eskatzen dute.

Era berean, horren bitartez inmigranteen integrazioa errazteko bideak jar daitezke eta etorkin horiek "“luxuzkoak" direnean, beren eragin kaltegarria ekidin daiteke. Aipamen berezia egiten diete alemaniar etorkin-turistek Balear uharteetan duten eraginari, zeinak katalaneraren desagerpena eragiten ari den eremu askotan.

ONDORIOAK

Hizlarien aburuz ekonomiazko batasuna gainditzen duen Europaren eraikuntzak hizkuntzaren auzia bi mailatan gainditzea eskatzen du: erakundeen mailan eta estatuen barne politikaren mailan.

Helburu horrek lanerako ildo berriak seriotan aztertzea eskatzen du.

Indar handia egin behar da neurri babestaileak sortzen eta indarrean jartzen eta horrekin batera xenofobia eta arrazismoa gainditzen, izan ere, Europa eleanitza eta kulturanitza ez bada ez da Europa izango.

Horretan aintzindari izan behar dute Europa eraikitzeko lanetan ari diren horiek, bertako erakundeetan ari direnak lehenak, horiei dagokie eskenategi berria ahalbideratuko duen egoera sortzea.

Batasunaren mesedetan hizkuntza hegemonikoek bere nagusigoa uzteko prest egon behar lukete hirugarren hizkuntza baten alde.

BIBLIOGRAFIA

(Appel 1987) Appel, R. and P. Muysken, "Language contact and bilingualism", London, 1987

(Balibar 1974 ) Balibar, R. i D. Laporte, "Le français national", 1974, traduït com a "Burguesía y lengua nacional", Barcelona, 1976

(Balibar 1993) Balivar, R., "Le colinguisme", París, 1993

(Blanke 1985) Blanke, D., "Internationale Plansprachen. Eine Einführung", Berlín, 1985

(Breton 1979) Breton, Roland, "Géographie des langues", París, 1979, traduït com a "La geografía de las lenguas", Vilassar de Mar, 1979,

(Calvet 1996) Calvet, L-J., "Les politiques linguistiques", Paris, 1996

(CE 1978) Diversos, "Constitución española", Madrid, 1978 (http://193.145.43.51/ldym/html/constitu.htm)

(CELRM 1992) Unió europea, "Carta europea de les llengües regionals o minoritàries", 1992 (http://193.145.43.51/ldym/html/carta_eu_lleng_min.html)

(Crystal 2000) David Crystal, "Language Death", Cambridge, 2000

(DS 2000) Diversos, "Diccionari de Sociolingüística", Barcelona, 2000

(DUDL 1996) Declaració universal de drets lingüístics, Barcelona, 1996 (http://193.145.43.51/ldym/html/dcat.html)

(Fishman 2000) Fishman, J. A., "Language Planning for the *Other Jewish Languages+ in Israel: An Agenda for the Beginning of the 21st Century", Language Problems & Language Planning, 24-3, 2000

(Gila 1994) Vania de Gila-Kochanowski, "Parlons Tsigane", Paris, 1994

(Goffin 1987) Goffin, R., "Le statut des langues et les stratégies linguistiques dans les services de traduction des communautés européennes", dins de "Proceedings of the International Colloquium on Language Planning", Québec, 1987, citat per (Balivar 1993)

(Johnsen 1944) Johnsen, J. E., "Basic English", Nova York, 1944

(Jones 1944) Jones, D., "The Fonetik Aspect ov Speling Reform", Londres, 1944

(Marcellesi 1975) Marcellesi i d'altres, Langue française, núm 25, febrer del 1975, dedicat a l'ensenyament de les llengües regionals.

(Meillet 1928) Meillet, A., "Les langues dans l'Europe nouvelle", Payot, 1928, citat per (Breton 1979, pàg 90)

(Moreno 2000) Moreno, J. C., "La dignidad e igualdad de las lenguas. Crítica de la discriminación lingüística", Madrid, 2000, pàg. 225

(Ramon 1994) Oriol Ramon, "Plurilingüismo en las Comunidades Europeas", en Bastardas, A. i Emili Boix, ed., "Un estado, una lengua? La organización política de la diversidad lingüística", Barcelona, 1994

(Salvi 1975) Salvi, S., "Le lingue tagliate", Milano, 1975

(Vercellin 1980) Vercellin, G., "Il problema delle lingue ufficiali in Afghanistan", a Szerdahelyi I., ed., Miscellanea Interlinguistica, Budapest, 1980

BAT aldizkaria: 
44. 2002ko iraila. Europako Batasunaren geroa I Hizkuntz...
Kokapen geografikoa: 
Europa
Egilea(k): 
Lluís de Yzaguirre; Cristina Gelpí
Urtea: 
2002