Irakasle-antolakuntza propioa Euskal Unibertsitatean

Zehatzago esanik, Euskal Unibertsitatea Euskal Herriari —hots, euskal herritarrei— eskainitako euskarazko zerbitzutzat hartzen dugu, eta horren arabera ulertzen dugu beraren egituratzea, bereziki aipatuko dugun irakasle-antolakuntzarena ere. Horrek ez du esan nahi munduko beste herritarrei zerbitzurik eskaini behar ez zaienik, Euskal Unibertsitatearen helburu nagusia euskal gizartea dela baizik

irakaskuntza-sistema propioa izatea guztiz garrantzizkoa baita herri modura duen nortasuna eta osotasuna aurrera eramateko; eta estatutuek ez dute praktikan horretarako biderik ziurtatzen. Beraz, hausnarketaren lehenengo ondorio modura, gaurdanik Euskal Herria bere osotasunean hartzearen eta hori irakaskuntza-sisteman islatu beharraren premia azpimarratuko genuke geure ikuspuntutik.

Gauzak horrela, gaur egun Euskal Herriko herrialde desberdinetan dagoen irakaskuntza-sistema publikoa erabat funtzionarizatuta dago, maila guztietan, unibertsitatean barne. Guk ondoen ezagutzen dugun Hego Euskal Herriko egoerari dagokionez, irakasle finko guztiak espainiar estatuaren funtzionario dira eta horrek inplikazio politiko-ideologiko argiak ditu.

gehienontzat argi dago euskarazkoa izan beharko duela (beste hizkuntzak baztertu gabe, baina euskarari erabateko lehentasuna emanez); baina ez dago denentzat argi gaur egun bezala administrazioaren unibertsitate publikoa edo ikastolen antzeko herri-ekimenaz bultzaturiko baina kudeaketa autonomoaz funtzionatuko duen unibertsitatea izan behar duen.

Iztueta legea

Ez du pauso kualitatibo sendorik ematen guk definituriko Euskal Unibertsitaterako bidean, ezta benetako irakasle-sistema propioa sortzeko ere. Eskaintzen dira funtzionaritza gainditzen hasteko zenbait bide, baina gure ustez bide horiek askoz gehiago landu beharko dira, lehenik funtzionarioekiko parekotasuna lortzeko eta gero Euskal Herriko irakasle-sistema propioa garatzeko.

Lan hau “Unibertsitatea eta Euskara” izenburu orokorra duen dossierraren atal bat dela kontuan izanik, gure ustez, gaia bere osotasuneko ikuspegitik aztertzeko, nahitaez abiatu behar dugu Euskal Unibertsitatearen kontzeptutik, “euskal” osagarriak “euskaraz ari dena” esan nahi duela onartuz; alegia, eguneroko bizitzan bere barnean mota guztietako harremanetan nagusiki eta ardatz harturik euskaraz funtzionatuko duen unibertsitatearen ikuspuntutik. Zer esanik ez, horrek ez du inolako mugarik jartzen bertako kideek beste hizkuntzetan izan behar dituzten ezagutzari eta erabilerari dagokienez, oso gogoan hartzen baititugu gaur egungo munduan hizkuntza propioaz gain beste zenbait hizkuntza erraztasunez baliatzeak dakartzan onurak. Baina ondo baino hobeto dakigu abiapuntutik bertatik, munduko unibertsitate orok duela bere hizkuntza propioa (sarri egitate hori ezkutatu nahi izaten den arren), bertako atal guztietan lehentasuna duena (nahiz beste hizkuntzez baliatzeko aukera beti irekita dagoen); horregatik, Euskal Unibertsitateari dagokionez lehentasunezko hizkuntza hori euskara dela postulatzen dugu.

  •  Kontua da, irakasle-sistema propioa funtsezko osagaia dela etorkizunari begira, eta hurrengo urteetan ere Euskal Unibertsitatea gauzatzeko bidean egin beharko diren ekimenetan eta proiektuetan gai horrek ardatz nagusietako bat izan beharko duela, orain arte ez bezala. Horixe da gure aldarrikapena.

    Abian dauden herri-mugimenduen indarrak batzea, guztien arteko ekimen bateratua lortzeko bidean. Diotenez, UEU, EUSUNI, EHBE, EIRE eta beste guztiak ari dira helburu berari begira. Ezin ote daiteke benetako eztabaida bat abiarazi, Euskal Unibertsitatearen proiektua elkarrekin gauzatzen hasteko?

    Gure ikuspuntutik, proiektu horretan berebiziko garrantzia izan behar du irakasle-sistema propioak. Funtsezkoa da irakasleen antolakuntza, aukeraketa, eta kudeaketa Euskal Herriaren eskuetan egotea, eta aldarrikapen politiko hori nahitaezkoa da irakaskuntzaren arloan gure herriaren nortasuna eta izaera gorde, mantendu, eta landu nahi bada.

    Noizbait heldu beharko zaio funtzionaritzari buruzko eztabaidari. Gu horren zain gaude.

  •  

    BAT aldizkaria: 
    50. 2004ko martxoa. Unibertsitatea eta euskara
    Kokapen geografikoa: 
    Euskal Herria
    Egilea(k): 
    J.R.Etxebarria, N.Xamardo, eta J.M.Zalakain
    Urtea: 
    2004