Ahozko erabilera neurtzeko metodoa

Behaketa bidezko ahozko hizkuntza erabileraren neurketak 80ko hamarkadan hasi ziren Euskal Herrian erabiltzen. Udalerri zehatz bateko kaleetan hizkuntzaren egoera ahalik eta modurik fidagarrienean ezagutzeko helburuarekin heldu zioten metodologia honi zenbait ikerlarik.
 
25 urte baino gehiago igaro direlarik, esan daiteke ordutik hona neurketek ibilbide aberatsa eta emankorra egin dutela. Soziolinguistika Klusterrak baliagarritasun handia ikusten die erabilera-neurketei hizkuntzaren egoera erreala ezagutzeko eta hizkuntza-plangintzarako oinarri gisa erabiltzeko. Behaketak hobetu eta sendotzeko etengabeko berrikuntza beharrezkoa dela ikusten da, orain arte izan den bezala. Klusterrak metodologia honen garapenerako ildo bat martxan du eta azken urteetan urrats esanguratsuak eman dira, proiektu ezberdinen bidez.
 
Prozesu horretan, Soziolinguistika Klusterrak NPLDren eskariz (Network to Promote Language Diversity) eta Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailarekin elkarlanean, "Hizkuntza erabilera behaketa bidez neurtzeko gida metodologikoa - A guide to language use observation survey methods" liburua idatzi zuen. Liburuaren egileak bertako teknikari diren Olatz Altuna eta Asier Basurto izan ziren.
 
Liburuaren euskarazko bertsioa eta ingelesezkoa eskuragarri dituzue lotura hauetan.
 
PROIEKTUAREN BILAKAERA
      
2009
Bi lan-lerro izan zituen proiektuak: erabilera neurtzeko metodoen bilduma eta metodologiaren bateratzea.
Bilduma egiteko, Euskal Herrian testuinguru ezberdinetan behaketa bidezko neurketak egin ohi dituzten 10 erakunderen irizpide metodologikoak bildu ziren. Neurketak nork, non eta nola egiten zituen ezagutzeko aukera izan zen, proiektuaren bigarren ildoan hauen bateratzeari ekin aurretik.
Bateratze-lana Euskal Herriko Unibertsitateko Konputazio Zientziak eta Adimen Artifiziala Saileko, Yosu Yurramendi irakaslearekin elkarlanean garatu zen. Irizpide metodologiko erabilienak zeintzuk ziren ikusirik, aurrera begira erabiltzeko egokienak zeintzuk ziren definitu zen.  Gainera, pertsonen arteko hizkuntza erabilera eta hizkuntza-hautua matematikoki deskribatzeko eredua garatu zen. Eredu honi esker, neurketetan erabili beharreko lagina eta laginaren araberako datuen fidagarritasun maila kalkulatzeko aukera zabaldu zen.
 
2010-2011
Neurketarako metodologien garapenerako hurrengo proiektu hau bi fasetan garatu zen. Lehenik eta behin, Yosu Yurramendirekin,  lankidetzari jarraipena emanaz, aurrez garatutako eredu matematikoa fintzeko lanak burutu ziren. Eredu matematikoaren parte ziren balio batzuen neurri estandarrak ezagututa, neurketetako lagina fidagarriago izan zedin ziurtatzeko modua bilatzea zen helburua.
Eta bigarrenik, kaleetan, lantokietan eta jolaslekuetan neurketak fidagarritasunez egin ahal izateko, laginaren kalkulurako tresna sortu eta zabaldu zen, neurketak egin nahi dituzten guztien eskura jarriz.
 
2012
2012an ere neurketetako metodologiaren garapen ildo hauek martxan izan ziren. Metodologia erregistratu, homologatu eta zabaltzea izan zen helburua.
 
2013
Metodologiaren garapenari jarraipena eman zitzaion eta neurketak telefono mugikor bidez burutzeko aplikazioa bi udalerri txikietan frogatu ziren: Iruran eta Gabirian. Udalerri horietan bi datu-bilketa egin ziren, bata udaberrian, eta,  bestea, udazkenean eta emaitza oso emankorra izan zen. Horren adibide izan zen, besteak beste, aplikazioa hiztunen hizkuntza-gaitasuna ere neurtzeko egokitu izana. Bestalde, ikastetxeetan neurketak egiteko aplikazioa moldatu zen eta adinaren aldagaia ikasmailaka jasotzeko aukera garatu.
 
2014
Erabileraren neurketarako aplikazioan bi berrikuntza egin ziren: batetik, erabilera neurtzeko aplikazio malgua sortu zen Klusterreko bazkideek datu-bilketarako euskarria beraien beharretara moldatu ahal izateko. Ordura arte neurtu beharreko aldagaiak eta neurketa eremuak finkoak izan ziren, baina, aurrera begira, erabiltzaileek euren neurketa ezaugarrietara egokitu lezakete mugikorreko aplikazioa, formulario dinamikoen bidez. Bestetik, nabigatzaile arruntetarako datuak sartzeko aldaera sortu zen  −datuak webgune batetik jaso ahal izateko −, eremu batzuetan (lan-bulegoetan, esate baterako) datu-bilketarako tresna egokiagoa baita ordenagailua mugikorra baino.
 
2015-2016
Metodologia doitu zen erabileraren neurketak gune itxietan eta hiztun kopuru gutxiko gune irekietan egiteko, bai diseinuari zein mugikorreko aplikazioari dagokionez. Hala, Baztaneko udalerri txiki batzuetan eta Pasaiako haur eta gazteen eskolaz kanpoko kirol jardueretan egin ziren neurketak.
 
 

LOTURAK:
Neurketak egiteko aholkuak
Laginaren kalkulurako tresna
Ohiko zalantzak (lantokiak)
 
ERANSKINAK:
Eredu matematikoaren garapen txostena
Metodologiaren garapen txostena

Laburpena esaldi batean: 
Ahozko erabileraren neurketaren metodologia garatu eta doitu da, metodologia sendotzeko eta esparru ezberdinetan aplikatzeko